
హిందూ పంచాంగంలో అత్యంత పవిత్రమైన మాసాల్లో కార్తీక మాసం ఒకటి. కృత్తికా నక్షత్రంతో పౌర్ణమి కలిసే మాసం కాబట్టి దీనికి కార్తీకం అని పేరు వచ్చింది. శివుడికీ, విష్ణువుకీ ఇద్దరికీ సమానంగా ప్రీతికరమైన మాసం ఇది — కార్తీక సోమవారాలు శివార్చనకు ప్రసిద్ధి కాగా, కార్తీక శుద్ధ ఏకాదశి, ద్వాదశి తిథులు విష్ణుపూజకు విశేషమైనవి. 2026లో తెలుగు (అమాంత) పంచాంగం ప్రకారం కార్తీక మాసం నవంబర్ 10, మంగళవారం నుండి డిసెంబర్ 8, మంగళవారం వరకు ఉంటుంది. కార్తీక పౌర్ణమి నవంబర్ 24, మంగళవారం నాడు వస్తోంది.
కార్తీక మాసం ఎందుకు అంత పవిత్రం?
స్కాంద పురాణం వంటి గ్రంథాలు కార్తీక మాస మహాత్మ్యాన్ని విశేషంగా వర్ణిస్తాయి. ఈ మాసంలో చేసే స్నానం, దానం, దీపారాధన, ఉపవాసాలకు ఇతర మాసాల కంటే అధిక ఫలం లభిస్తుందని విశ్వాసం. మాసమంతా తెల్లవారుజామున స్నానం (కార్తీక స్నానం), ప్రతిరోజూ సాయంత్రం ఇంట్లో దీపం వెలిగించడం, తులసి మొక్క వద్ద దీపారాధన — ఈ మూడు కార్తీక నియమాల్లో ప్రధానమైనవి. శివాలయాల్లో కార్తీక సోమవారాల్లో దీపాలంకరణ, అఖండ దీపారాధన విశేషంగా జరుగుతుంది. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో ఈ మాసాన్ని దామోదర మాసంగా పిలుస్తారు — శ్రీకృష్ణుడి దామోదర నామానికి అంకితమైన మాసం ఇది.
కార్తీక మాసం 2026 ముఖ్య తేదీలు
- కార్తీక మాసం ప్రారంభం: నవంబర్ 10, 2026 (మంగళవారం)
- కార్తీక సోమవారాలు: నవంబర్ 16, 23, 30; డిసెంబర్ 7 (మొత్తం నాలుగు సోమవారాలు)
- కార్తీక పౌర్ణమి: నవంబర్ 24, 2026 (మంగళవారం)
- కార్తీక మాసం ముగింపు (అమావాస్య): డిసెంబర్ 8, 2026 (మంగళవారం)
గమనిక: ఉత్తర భారతదేశంలో అనుసరించే పూర్ణిమాంత పంచాంగంలో కార్తీక మాసం తేదీలు వేరుగా ఉంటాయి. తెలుగు పంచాంగం అమాంత పద్ధతిని అనుసరిస్తుంది కాబట్టి పై తేదీలు తెలుగు క్యాలెండర్ ప్రకారం ఇవ్వబడ్డాయి.
కార్తీక సోమవారం వ్రతం ఎలా చేయాలి?
కార్తీక సోమవారం శివుడికి అత్యంత ప్రీతికరమైన రోజు. ఆ రోజున పాటించే విధానం:
- తెల్లవారుజామునే స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి శివాలయానికి వెళ్లాలి
- శివుడికి బిల్వదళాలతో అర్చన చేయడం, రుద్రాభిషేకం చేయించడం శ్రేష్ఠం
- ఉపవాసం గానీ, ఏకభుక్తం (ఒక్క పూట మాత్రమే భోజనం) గానీ పాటించాలి
- సాయంత్రం ఇంట్లో దీపారాధన చేసి, శివ కథలు వినడం లేదా చదవడం మంచిది
- సోమవారం నాడు ఉపవాసం ఉండలేని వారు పండ్లు, పాలు తీసుకోవచ్చు
కుటుంబ సమేతంగా కార్తీక వనభోజనం చేయడం తెలుగువారి ప్రత్యేక సంప్రదాయం. సోమవారం రోజున చెట్ల నీడన, ముఖ్యంగా ఉసిరి చెట్టు దగ్గర కూర్చుని భోజనం చేసి, పేదలకు అన్నదానం చేయడం ఆచారం. ప్రకృతితో మమేకమై దైవాన్ని స్మరించే అందమైన సంప్రదాయం ఇది.
కార్తీక దీపం విశిష్టత
కార్తీకంలో దీపం వెలిగిస్తే పాపాలు తొలగి పుణ్యం లభిస్తుందని నమ్మకం. దీపం జ్ఞానానికి ప్రతీక — అజ్ఞానమనే చీకటిని తొలగించే వెలుగు. మాసమంతా ప్రతిరోజూ సాయంత్రం ఇంటి ముంగిట, తులసి కోట వద్ద దీపం వెలిగించాలి. శివాలయాల్లో కార్తీక దీపోత్సవాలు, గోపురాలపై దీపాలంకరణ చూడటానికి వేలాది భక్తులు తరలివస్తారు. కార్తీక పౌర్ణమి నాడు నదీ తీరాల్లో, దేవాలయాల్లో వేలాది దీపాలు వెలిగించడం కనుల పండుగగా ఉంటుంది. దీపదానం — అంటే దేవాలయానికి లేదా అవసరమైన వారికి దీపాలు, నూనె దానం చేయడం — కార్తీకంలో మహా పుణ్యదాయకమని చెబుతారు.
కార్తీక పౌర్ణమి విశేషం
కార్తీక పౌర్ణమి మాసంలోనే అత్యంత పవిత్రమైన రోజు. ఈ రోజున శివుడు త్రిపురాసురులను సంహరించి త్రిపురాంతకుడైనాడని పురాణ కథనం. దీని జ్ఞాపకార్థమే దేవ దీపావళి జరుపుకుంటారు — దేవతలు స్వర్గంలో దీపాలు వెలిగించి సంబరం చేసుకున్న రోజని విశ్వాసం. 2026లో కార్తీక పౌర్ణమి నవంబర్ 24న వస్తోంది. ఆ రోజున సత్యనారాయణ వ్రతం చేయడం, నదీ స్నానం, దీపదానం, అన్నదానం విశేష ఫలదాయకమని భక్తులు నమ్ముతారు. చాలా కుటుంబాలు పౌర్ణమి నాడు చంద్ర దర్శనం చేసి, చంద్రుడికి అర్ఘ్యం సమర్పిస్తారు.
కార్తీక మాసంలో చేయవలసినవి, చేయకూడనివి
చేయవలసినవి:
- ప్రతిరోజూ తెల్లవారుజామున స్నానం, సూర్య నమస్కారం
- సాయంత్రం దీపారాధన, తులసి పూజ
- సోమవారాల్లో శివార్చన, ఏకాదశి రోజున ఉపవాసం
- దానధర్మాలు — అన్నదానం, దీపదానం, వస్త్రదానం
- పురాణ శ్రవణం — ముఖ్యంగా కార్తీక పురాణం వినడం
చేయకూడనివి:
- మాసమంతా మాంసాహారం, మద్యం వదిలేయడం ఆచారం
- ఉల్లి, వెల్లుల్లి వంటి తామసిక ఆహారాలకు దూరంగా ఉండాలి
- అసత్యం పలకడం, కలహించుకోవడం, ఇతరులను నిందించడం మానాలి
తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు
కార్తీక మాసం 2026 ఎప్పుడు ప్రారంభమవుతుంది?
తెలుగు అమాంత పంచాంగం ప్రకారం 2026లో కార్తీక మాసం నవంబర్ 10న ప్రారంభమై డిసెంబర్ 8న ముగుస్తుంది. కార్తీక పౌర్ణమి నవంబర్ 24న, కార్తీక సోమవారాలు నవంబర్ 16, 23, 30, డిసెంబర్ 7 తేదీల్లో వస్తాయి.
కార్తీక సోమవారం ఎందుకు ప్రత్యేకం?
కార్తీక మాసంలోని సోమవారాలు శివుడికి అత్యంత ప్రీతికరమైన రోజులు. ఆ రోజున ఉపవాసం, బిల్వార్చన, రుద్రాభిషేకం, దీపారాధన చేస్తే విశేష పుణ్యం లభిస్తుందని విశ్వాసం. శివాలయాల్లో ప్రత్యేక పూజలు, దీపాలంకరణ జరుగుతాయి.
కార్తీకంలో ప్రతిరోజూ దీపం ఎందుకు వెలిగించాలి?
దీపం జ్ఞానానికి, అజ్ఞానాంధకారం తొలగడానికి ప్రతీక. కార్తీకంలో దీపదానం మహా పుణ్యదాయకమని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఇంటి ముంగిట, తులసి కోట వద్ద, దేవాలయాల్లో దీపాలు వెలిగించడం మాసమంతా ఆచారం.
కార్తీక వనభోజనం అంటే ఏమిటి?
కార్తీక సోమవారం రోజున కుటుంబంతో కలిసి చెట్ల నీడన, ముఖ్యంగా ఉసిరి చెట్టు దగ్గర కూర్చుని భోజనం చేయడం, పేదలకు అన్నదానం చేయడం తెలుగువారి సంప్రదాయం. ప్రకృతితో మమేకమై దైవాన్ని స్మరించే ఆచారం ఇది.
మరింత చదవండి
- రాహుకాలం అంటే ఏమిటి? రాహుకాలంలో శుభకార్యాలు ఎందుకు చేయకూడదు
- యమగండం, దుర్ముహూర్తం, వర్జ్యం — అశుభ సమయాల పూర్తి వివరణ
- అభిజిత్ ముహూర్తం అంటే ఏమిటి? రోజూ ఎప్పుడు వస్తుంది — శుభకార్యాలకు ఉత్తమ సమయం
- పంచాంగంలోని 5 అంగాలు ఏమిటి? తిథి, వారం, నక్షత్రం, యోగం, కరణం — పూర్తి వివరణ
- శుభ ముహూర్తం ఎలా చూసుకోవాలి? పెళ్లి, గృహప్రవేశం శుభ సమయాల పూర్తి గైడ్
📱 ప్రతిరోజూ పంచాంగం మీ ఫోన్లోనే
రోజువారీ పంచాంగం, శుభ ముహూర్తాలు, పండుగల వివరాలు — అన్నీ తెలుగులో, పూర్తిగా ఉచితంగా.
Play Store లో "Tithra Telugu Panchangam" అని search చేసి యాప్ డౌన్లోడ్ చేయండి.
Play Store URL: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.tithra.app (package com.tithra.app, "Tithra: Telugu Panchangam 2026").
కార్తీక మాసం పవిత్రమైన రోజులు సమీపిస్తున్నాయి — తిత్రా యాప్లో రోజువారీ పంచాంగం చూసుకుని, శుభ సమయాల్లో పూజలు, వ్రతాలు ఆచరించండి.