గ్రహణం అంటే ఏమిటి? సూర్యగ్రహణం, చంద్రగ్రహణం రకాలు, సూతక కాలం నియమాలు

గ్రహణం అంటే సూర్యుడు, చంద్రుడు, భూమి ఒకే వరుసలోకి వచ్చినప్పుడు ఏర్పడే అరుదైన ఖగోళ దృశ్యం. జ్యోతిషశాస్త్రంలో గ్రహణాలకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది — రాహు కేతువులు అనే ఛాయా గ్రహాల ప్రభావంతో గ్రహణం ఏర్పడుతుందని శాస్త్రం చెబుతుంది. సూర్యగ్రహణం ఎల్లప్పుడూ అమావాస్య నాడు, చంద్రగ్రహణం ఎల్లప్పుడూ పౌర్ణమి నాడు మాత్రమే సంభవిస్తాయి. గ్రహణం అంటే ఏమిటి, ఎన్ని రకాలు, గ్రహణ సమయంలో పాటించాల్సిన నియమాలు, సూతక కాలం అంటే ఏమిటి — అన్నీ తెలుగులో వివరంగా తెలుసుకుందాం.

గ్రహణం ఎలా ఏర్పడుతుంది?

సూర్యుడి చుట్టూ భూమి, భూమి చుట్టూ చంద్రుడు తిరుగుతుంటారు. అరుదుగా ఈ మూడు ఒకే సరళరేఖలోకి వస్తాయి. అప్పుడే గ్రహణం ఏర్పడుతుంది.

గ్రహణం రకం	ఎప్పుడు వస్తుంది	ఎలా ఏర్పడుతుంది
సూర్యగ్రహణం	అమావాస్య నాడు	చంద్రుడు సూర్యుడికీ భూమికీ మధ్యకు వచ్చి సూర్యకాంతిని అడ్డుకుంటాడు
చంద్రగ్రహణం	పౌర్ణమి నాడు	భూమి సూర్యుడికీ చంద్రుడికీ మధ్యకు వచ్చి భూమి నీడ చంద్రుడిపై పడుతుంది

ప్రతి అమావాస్యకూ, పౌర్ణమికీ గ్రహణం రాదు. చంద్రుడి కక్ష్య కొంచెం వంపుగా ఉండటం వల్ల మూడు గోళాలూ ఖచ్చితంగా ఒకే వరుసలోకి వచ్చినప్పుడు మాత్రమే గ్రహణం సంభవిస్తుంది. ఏడాదిలో సాధారణంగా 4 నుండి 7 గ్రహణాలు వస్తాయి.

గ్రహణాల రకాలు

సూర్యగ్రహణంలో మూడు రకాలు ఉన్నాయి. సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణంలో చంద్రుడు సూర్యబింబాన్ని పూర్తిగా కప్పేస్తాడు — పగలే చీకటి పడినట్లు అనిపిస్తుంది. వలయాకార సూర్యగ్రహణంలో చంద్రుడు భూమికి దూరంగా ఉండటం వల్ల చిన్నగా కనిపించి సూర్యుడి చుట్టూ ప్రకాశవంతమైన వలయం (అగ్ని వలయం) కనిపిస్తుంది. ఖండగ్రాస సూర్యగ్రహణంలో సూర్యబింబంలో కొంత భాగం మాత్రమే కప్పబడుతుంది.

చంద్రగ్రహణంలో కూడా మూడు రకాలు. సంపూర్ణ చంద్రగ్రహణంలో చంద్రుడు భూమి నీడలోకి పూర్తిగా ప్రవేశించి ఎర్రగా, రాగి రంగులో మెరుస్తాడు — దీనినే రక్త చంద్రుడు అంటారు. ఖండగ్రాస చంద్రగ్రహణంలో చంద్రబింబంలో కొంత భాగం మాత్రమే నీడలోకి వెళ్తుంది. ఉపచ్ఛాయా చంద్రగ్రహణంలో భూమి యొక్క లేత నీడ మాత్రమే పడటం వల్ల చంద్రుడు కొంచెం మసకగా కనిపిస్తాడు.

సూతక కాలం అంటే ఏమిటి?

గ్రహణానికి ముందు ప్రారంభమయ్యే అశుభ కాలాన్నే సూతక కాలం అంటారు. సూర్యగ్రహణానికి 12 గంటల ముందు, చంద్రగ్రహణానికి 9 గంటల ముందు సూతకం ప్రారంభమవుతుంది. గ్రహణం ముగిసి మోక్ష స్నానం చేసే వరకూ సూతక కాలం కొనసాగుతుంది.

సూతక కాలంలో దేవాలయాలు మూసివేస్తారు, దేవతా విగ్రహాలను తాకరు, కొత్త పనులు, శుభకార్యాలు ప్రారంభించరు. అయితే జపం, ధ్యానం, మంత్ర పఠనానికి గ్రహణ సమయం అత్యంత శక్తివంతమైనదని శాస్త్రం చెబుతుంది — ఈ సమయంలో చేసిన జపం అనేక రెట్లు ఫలితాన్ని ఇస్తుందని నమ్మకం.

ముఖ్యమైన విషయం: శాస్త్రం ప్రకారం గ్రహణం కనిపించని ప్రాంతాల్లో సూతక నియమాలు వర్తించవు. భారతదేశంలో కనిపించని గ్రహణానికి సూతకం పాటించాల్సిన అవసరం లేదు.

గ్రహణ సమయంలో పాటించాల్సిన నియమాలు

గ్రహణ సమయంలో ఆహారం వండటం, తినడం మానాలి. ముందే వండిన ఆహారంలో తులసి దళాలు వేసి ఉంచుతారు.
గర్భిణీ స్త్రీలు గ్రహణ సమయంలో ఇంట్లోనే ఉండి విశ్రాంతి తీసుకోవాలి. కత్తిరించడం, కుట్టడం, గోళ్లు కోయడం వంటివి చేయకూడదని పెద్దలు చెబుతారు.
సూర్యగ్రహణాన్ని నేరుగా కళ్లతో చూడకూడదు — కంటికి తీవ్ర హాని కలుగుతుంది. ప్రత్యేక గ్రహణ కళ్లద్దాలతో మాత్రమే చూడాలి. చంద్రగ్రహణాన్ని నేరుగా చూడవచ్చు.
గ్రహణ సమయంలో ప్రయాణాలు, కొత్త వ్యాపారాలు, ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు వాయిదా వేయడం మంచిది.
దేవాలయాల తలుపులు మూసి ఉంటాయి — గ్రహణం ముగిసిన తర్వాత శుద్ధి చేసి తిరిగి తెరుస్తారు.
ఈ సమయాన్ని జపం, ధ్యానం, దానధర్మాలకు వినియోగించుకోవడం శాస్త్ర సమ్మతం.

గ్రహణం తర్వాత చేయాల్సినవి

గ్రహణం ముగియగానే తలస్నానం చేయాలి — దీనినే మోక్ష స్నానం అంటారు. స్నానం తర్వాత ఇంటిని, పూజా మందిరాన్ని శుభ్రం చేసి దీపారాధన చేయాలి. గ్రహణం రోజున దానం చేయడం విశేష ఫలితాన్ని ఇస్తుందని శాస్త్రం చెబుతుంది — అన్నదానం, వస్త్రదానం, ధాన్యదానం మంచివి. వండిన ఆహారాన్ని తాజాగా మళ్లీ వండి తినాలి.

2026లో గ్రహణాల తేదీలు

2026వ సంవత్సరంలో మొత్తం నాలుగు గ్రహణాలు సంభవిస్తాయి — రెండు సూర్యగ్రహణాలు, రెండు చంద్రగ్రహణాలు.

తేదీ	గ్రహణం	భారతదేశంలో కనిపిస్తుందా
17 ఫిబ్రవరి 2026	వలయాకార సూర్యగ్రహణం	లేదు
3 మార్చి 2026	సంపూర్ణ చంద్రగ్రహణం	అవును — చంద్రోదయ సమయంలో పాక్షికంగా
12 ఆగస్టు 2026	సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణం	లేదు
28 ఆగస్టు 2026	పాక్షిక చంద్రగ్రహణం	లేదు

2026లో భారతదేశంలో కనిపించే ఏకైక గ్రహణం 3 మార్చి 2026 నాటి సంపూర్ణ చంద్రగ్రహణం. ఈ గ్రహణానికి మాత్రమే భారతదేశంలో సూతక కాలం వర్తిస్తుంది. మిగిలిన మూడు గ్రహణాలు భారతదేశంలో కనిపించవు కాబట్టి వాటికి సూతక నియమాలు పాటించాల్సిన అవసరం లేదు.

తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు

గ్రహణం రోజున ఆహారం తినవచ్చా?

గ్రహణ సమయంలో ఆహారం తినకూడదని శాస్త్రం చెబుతుంది. గ్రహణానికి ముందే భోజనం ముగించాలి. గ్రహణం ముగిసి మోక్ష స్నానం చేసిన తర్వాత తాజాగా వండిన ఆహారం తినాలి. వృద్ధులు, రోగులు, పిల్లలకు ఈ నియమం కఠినంగా వర్తించదు.

గర్భిణీ స్త్రీలు గ్రహణ సమయంలో ఏ జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి?

గర్భిణీలు గ్రహణ సమయంలో ఇంట్లోనే ఉండి విశ్రాంతి తీసుకోవాలి. కత్తిరించడం, కుట్టడం, గోళ్లు తీయడం చేయకూడదు. గ్రహణాన్ని నేరుగా చూడకూడదు. మనసు ప్రశాంతంగా ఉంచుకుని దైవ నామస్మరణ చేయడం మంచిది.

సూతక కాలం ఎంతసేపు ఉంటుంది?

సూర్యగ్రహణానికి 12 గంటల ముందు, చంద్రగ్రహణానికి 9 గంటల ముందు సూతకం ప్రారంభమై, గ్రహణం ముగిసి మోక్ష స్నానం చేసే వరకూ కొనసాగుతుంది.

గ్రహణం కనిపించకపోతే నియమాలు పాటించాలా?

శాస్త్రం ప్రకారం గ్రహణం కనిపించని ప్రాంతంలో సూతక నియమాలు వర్తించవు. భారతదేశంలో కనిపించని గ్రహణాలకు ఉపవాసం, సూతకం వంటివి పాటించాల్సిన అవసరం లేదు.

మరింత చదవండి

📱 ప్రతిరోజూ పంచాంగం మీ ఫోన్‌లోనే

రోజువారీ పంచాంగం, శుభ ముహూర్తాలు, పండుగల వివరాలు — అన్నీ తెలుగులో, పూర్తిగా ఉచితంగా.

Play Store లో "Tithra Telugu Panchangam" అని search చేసి యాప్ డౌన్‌లోడ్ చేయండి.

Play Store URL: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.tithra.app (package com.tithra.app, "Tithra: Telugu Panchangam 2026").

గ్రహణాల తేదీలు, సూతక సమయాలు, రోజువారీ శుభ ముహూర్తాలు — అన్నీ తిత్రా యాప్‌లో ముందే తెలుసుకోండి. రేపటి కథనంలో మరో ఆసక్తికరమైన జ్యోతిష్య విశేషంతో కలుద్దాం.

← మరిన్ని కథనాలు